Ndarja ideologjike mes Islamit dhe perëndimit

Ndarja ideologjike

Kjo çështje rrallëherë kuptohet edhe nga vetë muslimanët dhe aspak nuk kuptohet në botën jomuslimane në nivelin intelektual, përveç kundërshtuesve të Islamit, disa instituteve të dijes dhe politikanëve. Shumica e botës që njohim thjesht pranojnë premisën që civilizimi Perëndimor dhe Islami janë krejtësisht të kundërt sa u përket pikëpamjeve kulturore, vlerave, dhe besimeve. Sot mund të gjejmë vetëm një pakicë muslimanësh që kuptojnë realitetet kategorike, të cilat ndajnë në mënyrë drastike Islamin nga kultura perëndimore. Në vijim kemi kategoritë të cilat shpjegojnë përse Islami dallon aq shumë nga perëndimi.

  1. Roli dhe niveli i intelektit njerëzor
  2. Çështja e lirisë: Kush ka të drejtë të më tregoj çfarë të bëj
  3. Kush vendos çka është mirë e çka është keq, dhe a ndryshojnë këto dyja me kohën, apo jo?
  4. Transformimi i së mirës dhe i së keqes, për shkak të kohës dhe vendit
  5. Konceptimi i barazisë
  6. Raporti i krishterë mes individit dhe sunduesit e ngjasuar me raportin musliman mes sunduesit dhe të sunduarit
  7. Të kuptuarit e dashurisë dhe urrejtjes mes perëndimit dhe Islamit

Këto pak tema në vetvete përbëjnë boshtin dhe paraqesin aspektet themelore të cilat qartësojnë dallimin mes perëndimit dhe Islamit. Pavarësisht përmendjes së këtyre pikave, njerëzit ende mbeten në baltë lidhur me implikimet e këtyre çështjeve mes perspektives Islamike dhe asaj perëndimore.

1.Pikëpamja mbi rolin dhe nivelin e intelektit njerëzor në skemën e përgjithshme të çështjeve politike e shoqërore

Qasja islame

Islami ka një pozitë unike sa i përket pozitës së intelektit. Kjo në vijim qe shënuar nga Hafidh el-Imam ebu Mudhefer es-Semãnî në librin e tij el- Huxhxheh:

“Ithtarët e Sunetit thonë: ‘Parimi bazik i fesë është pasimi (ittibã), ndërsa intelekti nënshtrohet.’ Sikur parimi bazik i fesë të ishte këndvështrimi intelektual, krijimi s’do të kishte nevojë as për Shpallje, as për pejgamberë, dhe kuptimi i urdhërimit dhe i ndalimit do të ishte i pavlerë; kushdo do të mund të thoshte çfarë të donte”.

Me fjalë tjera, në fenë islame modeli metodologjik i sjelljes së muslimanit është ai i nënshtrimit nëpërmjet pasimit të metodologjisë pejgamberike (e ruajtur në tekstin e Hadithit) dhe në direktivat e përmendura në Kuran, meqë këto janë burime të të gjitha mirësive e dobive për njeriun e shoqërinë, dhe mbrojtje e njeriut nga gjithçka që e dëmton atë dhe shoqërinë në përgjithësi.

Me fjalë tjera, në fenë islame modeli metodologjik i sjelljes së muslimanit është ai i nënshtrimit nëpërmjet pasimit të metodologjisë pejgamberike (e ruajtur në tekstin e Hadithit) dhe në direktivat e përmendura në Kuran, meqë këto janë burime të të gjitha mirësive e dobive për njeriun e shoqërinë, dhe mbrojtje e njeriut nga gjithçka që e dëmton atë dhe shoqërinë në përgjithësi.

Në fakt, kjo është ajo që muslimanin e bën musliman, meqë folja “musliman” rrjedh nga Istislãm, që do të thotë nënshtrim. Musliman është ai, që i nënshtrohet vullnetit të Allahut dhe çfarëdo udhëzimi që u është përcjellë njerëzimit nga i Dërguari i Tijصلى الله عليه وسلم ,duke i dhënë kësaj përparësi ndaj çfarëdo opinioni apo pikëpamje që ia mund të ketë.

Kështu, muslimani ia nënshtron intelektin teksteve e nuk ia nënshtron Islamin vetvetes, gjë që, fatkeqësisht, e duan për botën muslimane disa antagonistë të Islamit dhe felëshues radikalë. Lidhur me këtë, kemi hadithin e shënuar nga Imam el-Buhari, që përcillet nga Aliu, i cili tha:

“Sikur feja të bazohej në intelekt, fundi i çorapes do të kishte përparësi për t’u fshirë në vend të pjesë së sipërme të saj”.1

Për ata që s’e dinë se për çka bëhet fjalë këtu, lidhur me këtë aspekt të abdesit, një nga praktikat që na u tregua nga pejgamberiصلى الله عليه وسلمishte fshirja e pjesës së sipërme të mbathjes (pasi personi të ketë marrë abdes tashmë dhe të ketë mbathur çorapët) me çka abdesi do të kompletohej. Ajo çfarë tha shoqëruesi i pejgamberit صلى الله عليه وسلم ,Aliu, ishte që, sipas intelekti njerëzor, më e kuptimtë do të ishte fshirja e pjesë së poshtme, pasi ne ecim duke shkelur në pjesën e poshtme e cila bëhet e papastër ndërsa pjesa e epërme mbetet e pastër. Por, Aliu shpjegoi që feja, në thelb, nuk mbështetet, nuk është e bazuar, nuk mbrohet dhe nuk kuptohet vetëm nëpërmjet shtegut të intelektit. Intelekti njerëzor zë vend dytësor karshi Shpalljes e cila zë vend primar në bashkëveprimet njerëzore dhe sjelljen shoqërore. Kjo meqë fjala arabe akl, e cila do të thotë intelekt, është nxjerrë nga fjala a-kala, që do të thotë të përmbahesh dhe i referohet rripit që përdor kalëruesi për ta ndalur kalin apo për ta mbajtur nën kontroll. Çfarë ka të bëjë kjo me intelektin? Kjo tregon bukurinë e gjuhës arabe. Kjo meqë ky realitet është thelbi i asaj çfarë bën intelekti: ai e mban mendjen të mos dalë jashtë kontrollit, të mos bredh verbërisht në labirintin e jetës, duke u munduar t’i kuptojë gjërat vetë. Qëllimi i akl-it (intelektit) është të zmbrapsë dhe ta frenojë njeriun nga kuturisjet në sferat ku s’e ka vendin, duke parandaluar kështu dëmin prej tij nga ana të cilën intelekti s’mund ta perceptojë.

Për këtë shkak, të gjitha ajetet në Kuran që flasin për intelektin dhe derivatet e tij (si fikh, akala, jekilûn (reflektim) etj.) të gjitha kanë një temë qendrore dhe një kontekst. Kur Allahu sfidon njerëzimin që ata të mendojnë dhe të përdorin trurin, konteksti neutralizon përdorimin e të menduarit për të ardhur në përfundimin që “Allahu është Zoti ynë dhe Ai është vetëm një, jo shumë”, “Muhamedi është i Dërguar i Zotit”, dhe “Islami është feja e urdhëruar për njerëzimin.”

Njëherë pasi që individi të jetë mjaftueshëm inteligjent për të përdorur intelektin e tij dhe të kuptojë realitetin që Allahu është Zoti i tij dhe vetëm Ai meriton të adhurohet, të duhet e të falënderohet, dhe që Muhamedi u dërgua si i Dërguari i Tij i fundit për të qenë model për njerëzimin, atëherë konteksti i katërt për të cilin Allahu e inkurajon atë që e pranon këtë realitet është të mendojë dhe të reflektojë mbi krijimin, siç thotë Allahu në Librin e Tij:

“Ai është i Cili shtriu tokën dhe vendosi në të male e lumenj, dhe nga çdo lloj fruti bëri çifte. Ai e sjell natën si mbulesë mbi ditën. Vërtet, në këto gjëra ka ajete (shenja, prova, mësime, etj.) për njerëzit që mendojnë.” (e-Rrad, 3)

Prandaj, për muslimanin përdorimi i arsyes dhe i intelektit neutralizohet për veprim brenda fushës së shkencave sekulare, si: matematika, astronomia, etj. Me fjalë tjera, intelekti përdoret për të forcuar besimin e muslimanit e nuk përdoret për të zënë vendin e besimit dhe të fesë.

Një tjetër faktor që e bën intelektin të përshtatshëm për përdorim është arritja e dijes. Kjo është arsyeja përse mendimi i një personi të rëndomtë nuk merret në konsideratë, kur kemi të bëjmë me vendimin e një mjeku apo eksperti mjekësor, meqë ai s’është i kualifikuar të ushtrojë opinionin e tij në një fushë për të cilën s’ka dije.

Kështu, duke pasur parasysh mungesën e dijes, gjykimi i njerëzve mbi një temë të caktuar konsiderohet i pavlerë nga çdo person i arsyeshëm që kupton se si duhet kuptuar dhe zbatuar dijen. Ky është një nga problemet më të mëdha me të cilën përballet umeti musliman, meqë nën ombrellën e vet ka grupe të caktuara të cilat, në emër të “arsyes” dhe “progresit intelektual”, nuk kuptojnë rrënjët e gjuhës arabe, e të mos flasim për shkencën e jurisprudencës (Fikhut), të Usulit (bazave të jurisprudencës), të Sheriatit, të Hadithit. Ata absolutisht s’kanë dije rreth Islamit dhe çfarëdo teksti që, fatkeqësisht, transkriptohet si “dije”, dhe e lexojnë sipas nocioneve të paramenduara të tyre. Personat e tillë nuk çajnë kokën çfarë thotë Islami për ndonjë çështje dhe kanë opinionet e tyre. Kur ata lexojnë tekstet e Islamit, përqendrohen në përfshirjen e nocioneve të paramenduara të tyre në Tekstet vetëm e vetëm që t’i legjitimojnë idetë e tyre të shtrembëruara e heretike. Në thelb, ata ia nënshtrojnë Islamin dëshirave të tyre e nuk bëhen muslimanë duke iu nënshtruar fesë.

Sa i përket vetë intelektit, ka prova të pamohueshme për defektin e thelbit të tij, që mund të përvijohen si në vijim:

  1. Ambienti (ndikimet në nivel shoqëror)
  2. Edukimi
  3. Arsimimi
  4. Ndikimet e individëve
  5. Klasa (financiare dhe racore)
  6. Gjinia
  7. Përvojat
  8. Koha (epoka kur jeton)
  9. Vendi
  10. Klima politike
  11. Feja

Në esencë, intelekti njerëzor është produkt anësor i të gjithë këtyre faktorëve dhe secili prej tyre ndikon në formimin e procesit mendor të individit. Ndërsa dy njerëz apo një grusht njerëzish mund të pajtohen rreth një numri çështjesh teorike, ata kurrë s’do të pajtohen krejtësisht me njëri-tjetrin, sepse përbërja intelektuale e njerëzve dallon nga personi në person, nga shoqëria në shoqëri, madje këto dallime mund të kenë përmasa epike. Kështu, të gjithë këta faktorë e kufizojnë intelektin njerëzor.

Problemi me të cilin përballet sot bota muslimane në nivelin teorik është se bota perëndimore e trajton rolin e intelektit njerëzor sikur të ishte hyjnor në vetvete. Ndonëse nuk shprehet veçanërisht nga ndokush, kjo trajtohet si e pakontestueshme, kur kemi të bëjmë me atë se si aftësitë intelektuale perëndimore deduktojnë vlerat bazike të etikës, të moralit dhe të fondamenteve të fesë.

Nga ky shkak, ne muslimanët kemi një akide (kredo) të vetme, akiden e pastër Sunite, të deklaruar nga tri gjeneratat e para të Islamit, po ashtu e njohur si akida e Selefëve. Të gjitha pikat dhe teoritë akidore që kundërshtojnë akiden e Selefëve (Paraardhësve të devotshëm) konsiderohen si të shpikura dhe heretike në sytë e botës Sunite ortodokse, meqë Islami u kompletua nëpërmjet pejgamberit Muhamed صلى الله عليه وسلم .

Kështu, kur mendimet intelektuale të muslimanëve nisin të kundërshtojnë njëra-tjetrën, Allahu i urdhëron besimtarët t’i kthehen Allahut تعالى و سبحانھ dhe të Dërguarit të Tijصلى الله عليه وسلمpër gjykimin përfundimtar. Prandaj, kur përplasen mendimet intelektuale të muslimanëve, ne kemi burimin hyjnor për t’u unifikuar apo dhe për ta klasifikuar anën kundërshtuese si të pasaktë, të rreme apo joislamike. Sa u përket homologëve perëndimorë, ata nuk e kanë këtë entitet unifikues “të veçantë”, i cili do të mund t’ua vleftësonte pikëpamjet e tyre të

Qasja perëndimore

Për homologët tanë perëndimorë, roli i intelektit ka një qasje më shumë hyjnore, në kuptimin që, edhe nëse ata lexojnë një Shkrim shpirtëror, të cilin e ata e besojnë të jetë nga Zoti, ata pa fije turpi e konsiderojnë Shkrimin si të dalë mode brenda kontekstit të opinioneve të tyre apo çfarëdo që të kenë konkluduar teoritë e tyre për veten e tyre. Thënë ndryshe, feja për ta është e natyrës personale, me anë të së cilës ajo përshtatet me atë çfarë duan ata më parë sesa me atë çfarë pejgamberi i tyre kishte urdhëruar për ta.

Kjo qasje, në të vërtetë, i ka rrënjët në botën e filozofisë. I tërë formati perëndimor i arsyetimit intelektual dhe vendi i tij në zhvillimin njerëzor si dhe marrëdhëniet socio-politike dalin nga shkolla e mendimit të filozofëve si Aristoteli, Sokrati, Filo, etj. Esenca e shkollës së filozofëve kryesisht vërtitet rreth asaj që ata e perceptojnë të jetë burimi themelor për udhëzim dhe faktori më i mirë vendimtar në të gjitha situatat. Më fjalë tjera, intelekti njerëzor është kriteri me të cilën gjykohet gjithçka tjetër. Kjo metodologji bie ndesh me metodologjinë e pejgamberëve te të cilët tema kryesore sa i përket intelektit ishte nënshtrimi ndaj hyjnores. Nga ky shkak, filozofët e konsideronin veten më të mëdhenj sesa pejgamberët, sepse ndienin se qasja e tyre ndaj kësaj çështjeje ishte shumë më e dobishme sesa qasja tradicionale pejgamberike.

2.Liria, dhe kush e ka të drejtën të ligjësojë në jetën time

Sa i përket të parës, lirisë individuale, lind pyetja: Kush e ka të drejtën të më tregojë çfarë të bëj?

Nga perspektiva islamike, muslimanët besojnë që Zoti i tyre e ka të drejtën t’u tregojë atyre çfarë të bëjnë. Ata besojnë që Zoti i tyre dërgoi Lajmëtarë, sepse deshi udhëzim për njerëzimin dhe ngaqë Ai na do dhe nuk e pëlqen që njerëzimi të dështojë në testin e kësaj bote. Po ashtu, muslimanët konsiderojnë që Allahu jo që është vetëm Krijuesi i çdo gjëje, por dhe më i dijshmi për të gjitha gjërat. Ata, po ashtu, besojnë që Allahu është më i përshtatshmi për të ditur, për t’i trajtuar, dhe për t’i ndrequr çështjet e njerëzimit. Me fjalë tjera, ata e shohin Zotin e tyre si një që e njeh njerëzimin më mirë sesa që ata njohin veten e tyre. Fundja, Ai është i Cili i krijoi ata. Për shkak të këtyre faktorëve, muslimanët detyrohen të kuptojnë që Zoti është një Zot i vetëm, që ka të drejtën të fusë ligje në jetën e tyre. Muslimanët praktikues nuk i shohin problematike çështjet të cilat perëndimi e ka vështirë t’i pranojë nga muslimanët, si rregullat që kanë të bëjnë me gjinitë. Deri më sot, pas 14 shekujsh, masat e grave muslimane nuk e shohin mbulimin e tyre si një degradim kulturor siç keqinterpreton perëndimi.

Mirëpo, ka disa që pohojnë për veten e tyre Islam, por kanë një prirje krejtësisht perëndimore ndaj çështjeve nëpër të cilat muslimani normal nuk kalon. Ajo që është më ironike është mënyra sesi këta të dëbuar gjejnë rrugën për në media dhe lartësohen nga mediat si “zëdhënës të Islamit”, duke i trajtuar ata si dikush që e kupton Islami si duhet. Pasi këtyre u ofrohet platformë nga media, qëllimisht pretendohet se pikëpamjet e këtyre të dëbuarve janë pikëpamje të masave të grave muslimane gjithandej botës, dhe ata më tej e shfrytëzojnë mungesën e përgjigjes ndaj tyre për të manovruar dhe lënë të kuptohet se shumica, në mos të gjitha gratë muslimane, pajtohen me ta, por “janë tepër të frikësuara për të shprehur mendimin e tyre”.

Çështja është se muslimanët, gratë dhe burrat prej tyre, nuk mbajnë qëndrime përdhosëse ndaj Zotit të tyre se “Ai e ka veçuar mashkullin ndaj femrës” dhe të tjera reagime stereotipe perëndimore ndaj kodit të sjelljes sonë si individë. Gjuhësisht, jo në deduksionin e përkufizimit legal të tij, Islam do të thotë nënshtrim, i cili, nëse zbatohet, sjell synimin e të gjitha qenieve njerëzore – paqen. Nënshtrimi personal ndaj Allahut është ajo që e bën njeriun musliman dhe e sjell paqen e vërtetë për individin dhe për tërë shoqërinë në përgjithësi.

Çështja këtu është se musliman është ai, që nënshtrohet ndaj ligjit të Zotit duke iu përmbajtur urdhrave të Tij dhe çfarëdo gjëje me të cilën Ai dërgoi pejgamberët. Pra, muslimani përkufizohet si një që i robëron Zotit të tij me arsyetimin: “O Zoti im, Ti më krijove dhe ti je më i dijshmi. Ti më tregon çfarë duhet të bëj”. Muslimani përkufizohet si një që heq dorë nga liria personale dhe i nënshtrohet asaj për çka beson se Zoti i tij i tha atij të bëjë apo të mos bëjë. I ngjashëm është rasti me një fëmijë të shëndoshë mendërisht, i cili konsideron që prindërit e tij e dinë çka është më mirë për të, meqë ata janë më të ditur, më të aftë, më largpamës për atë që mund t’i vijë fëmijës nga anë të cilat fëmija s’mund t’i perceptojë. Ky është raporti i muslimanit me Zotin e tij.

Për këtë arsye, te muslimanët që zbatojnë fenë si duhet njihet thënia: “Ata që u munduan ta lënë udhëzimin e Sunetit (metodologjinë pejgamberike), përshkojnë rrugë më të gjatë sesa ai që përshkon shtegun e Sunetit, meqë ai mori udhën e gjatë për te siguria”. Kjo thënie fillimisht ishte një përgjigje ndaj praktikuesve të risive fetare (bidateve), por një thënie e këtillë është më se e nevojshme për të vënë marrëdhëniet tona me Zotin në kontekstin e duhur për lexuesit jomusliman.

Siç u tha, homologët tonë perëndimorë kanë krejtësisht qasje tjetër ndaj pyetjes “Kush ka të drejtë të më tregojë çfarë të bëj”. Kjo qasje më së miri mund të përmblidhet në një radhë: “Kurrkush! Unë jam i vetmi që mund të mendoj për vetveten. Unë jam njeri i lirë!”

Madje, edhe ata në perëndim që njihen si fetarë sillen me Krijuesin e tyre në mënyrën: “Po, unë besoj në Zot, kështu që është në rregull të bëj çfarë të dua, për sa kohë që të mos bëj gjëra që unë (dmth intelekti im) i vlerësoj si të gabuara”. I këtilli nuk e përqendron jetën e tij në rregullat e Zotit të tij, por në rregullat që i nxjerr për veten e tij, edhe nëse ka tekst specifik në Bibël që këshillon kundra asaj për çka mendjet e tyre tashmë i kanë bindur. Kjo është arsye përse pikëpamjet moderne fetare apo botëkuptimi filozofik i jetës në perëndim s’mund të quhet më Krishterim, por hedonizëm2 dhe humanizëm3 mu në masat popullore.

Botëkuptimi perëndimor mbi atë se si duhet të operojë jeta në këtë planet është i përqendruar në botëkuptimin egoist, kurse botëkuptimi islamik mbi këtë përqendrohet në aspektin vetëmohues.

Çështja shkon më thellë se kaq. Dikush mund të parashtrojë idenë që kujdesi për vetveten është pjesë e natyrës njerëzore, kështu që personi duhet të përdorë vetveten si kriter për t’i gjykuar të gjitha çështjet, me qëllim që të justifikojë çfarëdo dëshire që do ta përmbushë. Prapë, dy pikëpamjet dallojnë shumë. Sa i përket pikëpamjes islamike, muslimani e sheh vetveten si një udhëtar në këtë jetë. Është përcjellë nga pejgamberi Muhamed صلى الله عليه وسلم

“Jeta e besimtarit në këtë botë është si e një udhëtari i cili sheh një pemë dhe ndalon, pushon, çohet dhe vazhdon”

Me fjalë tjera, muslimani në kuptimin islamik nuk i lejon vetvetes të meket apo të kaplohet nga joshja që kjo botë ka për të ofruar. Muslimani e rezervon shkëlqimin e gëzimit dhe përmbushjen e dëshirave për jetën tjetër. Muslimani arsyeton që njeriu, nga natyra, është krijuar për të dashur të gjitha. Ai e do çdo pikël të gëzimit dhe të kënaqësisë materiale, dhe, sa herë që të marrë diçka, ai do më shumë. Kjo thjesht është natyra njerëzore. Kështu, muslimani arsyeton që kjo natyrë nuk përkufizohet si lakmi, por, kur të zbatohet në këtë jetë, atëherë përkufizohet si lakmi. Ne njerëzit jemi krijuar në këtë model dhe kjo vërtetohet nga arsyeja njerëzore aq shumë, saqë secili mund ta dëgjojë këtë ide në fjalimet, fjalët, dhe këngët e perëndimorëve. Në jetën tjetër, ekziston një jetë e vërtetë dhe një liri absolute. Në jetën tjetër, koncepti islamik i shkeljes së territorit apo i të drejtave të tjetrit nuk ekziston. Nga ky shkak, muslimani kupton që kjo botë nuk operon nga pozicioni se duhet t’i shërbejë çdo dëshire që secili njeri ka, meqë ky planet s’u krijua për këtë qëllim.

Homologët tanë perëndimorë nuk e konsiderojnë jetën e tjetër si një arsye për t’i jetuar jetët e tyre në kufirin që kjo jetë dhe ky planet mund të mbështesin. Për ta ëndrra është “Ji gjithë çfarë mund të jesh, bota është jotja”. Ky koncept është i rrënjosur në ta aq shumë, saqë ata ndiejnë se të kenë gjithë çfarë duan është e drejtë e tyre individuale që “u është dhënë nga Zoti”. Ky koncept është i rrënjosur thellë në konceptin e “lirisë” dhe mënyrë si e sheh perëndimi shpërndarjen e saj. Motoja kryesore në pikëpamjet perëndimore midis qarqeve e pikëpamjeve të ndryshme përbrenda shoqërive përkatëse është thënia e zakonshme “Ke vetëm një jetë për të jetuar, kështu që jetoje atë deri sa s’bëhet më” dhe slogane tjera si kjo. Ajo çfarë vërtet nënkuptojnë këto ide është se personi duhet të kapë dhe të kërkojë çdo gjë dëshiron, përndryshe, do të ndjejnë keqardhje më vonë. Kjo është mënyra se si operon shoqëria perëndimore në nivel themelor dhe ka qenë duke operuar kështu për një sërë dekadash.

3.Kush vendos çka është e mirë dhe çka është keq, dhe a ndryshojnë këto dyja sipas kohës, apo jo

Një tjetër ndarje kulturore dhe teologjike mes mendimit islamik dhe atij perëndimor është pikërisht kjo çështje. Për umetin musliman besimi i tyre shpjegohet me atë se Zoti dhe i Dërguari i Tij e përkufizuan në kuptimin absolut realitetin e së mirës dhe së keqes. Ajo që ndihmon në të kuptuarit e kësaj çështjeje është deduksioni klasik juridik i quajtur “parimi i lejimit”. Një shembull i kësaj në veprimin legal të cilin jomuslimanët do të mund ta kuptonin më lehtë është çështja e mishit të derrit. Për muslimanët ngrënia e mishit të derrit në vetvete është e keqe, e gabuar, thjesht nga pikëpamja që Allahu e ndaloi atë. Parimi i lejimit vjen në konsideratë, kur personi gjendet në situatë specifike, ku rrezikohet nga uria dhe pritet t’i ndodhë ndonjë e keqe, nëse nuk han. Nëse në kësi rrethane s’ka gjë tjetër për të ngrënë përveç një cope mishi të derrit, veprimi zanafillor i ndalimit bëhet i lejueshëm. Mirëpo, pavarësisht lejimit për këtë, origjina e vetë veprimit është moralisht e gabuar dhe nuk ndryshon sipas vendit dhe kohës. Kështu qëndron puna me shumicën e rregullave e ligjeve juridike me të cilat erdhi Islami, për shkak të universalitetit të zbatueshëm në çdo kohë.

Ky model i të menduarit është më i përshtatshmi, kur kemi parasysh që Zoti i Botëve nuk është kundërthënës dhe i pamatur, por është i Urtë dhe gjithëdijshëm për të gjitha krijesat. Nuk ka absolutisht kurrfarë mangësie në Zotin të Cilit ne muslimanët i referohemi si Allah.

Për homologët tanë perëndimorë, një proces i tillë u zëvendësua me një koncept filozofik të Aristotelit dhe të grekëve tjerë. Arsyeja për këtë qëndron në metodologjinë e filozofëve në atë se si ajo e lartësoi arsyen njerëzore deri në pozitë hyjnore ashtu siç krijesat materiale të kësaj bote u lartësuan deri në hyjnizim nga grupe të caktuara nga njerëzimi. Kjo është arsyeja përse në Islam koncepti i “kthimit në gjykimin e Xhahilijetit (pikëpamjeve njerëzore)” është pjesë e idhujtarisë dhe vlerësohet si i tillë, ngaqë koncepti i gjykimit i takon ekskluzivisht vetëm Zotit.

Meqenëse homologu jonë perëndimor ka këndvështrim tjetër për të mirën e të keqen, tash hyjmë në rrafshin e mundësisë së kalimit të këtyre dyjave në të kundërtat e tyre thjesht me kalimin e kohës. Me fjalë tjera, çka mund të jetë e mirë në një kohë, mund të jetë shumë e keqe në gjeneratën e radhës, dhe anasjelltas. Kjo ndodh, sepse kriteri themelor i kësaj çështjeje bazohet në arsyetimin njerëzor, i cili është produkt anësor dhe rezultat i kufizimeve të ambientit, edukimit, etj. Kështu, me ndryshimin e intelektit të një grupi njerëzish, ndryshon edhe pikëpamja mbi çështjen në fjalë. Shembuj praktik të kësaj dukurie absurde që është e zakonshme në shoqërinë perëndimore janë si në vijim:

  • Vetëm para një shekulli, në Amerikë gruaja nuk guxonte të dilte nga shtëpia pa e mbuluar kokën dhe pa pasur fustan të gjatë deri në nyej të këmbës. Tash, nuk paraqet ndonjë problem që ato të dalin me bikini (kostume për larje në plazh) në rrugët e cilitdo qyteti. Veç këtij lejimi barbar, kemi dhe idenë që njerëzit kanë në kokat e tyre atë që e quajnë “çlirim” dhe që vlerësohet si “liri”.
  • Vetëm një gjeneratë më herët, homoseksualët përbuzeshin. Ata ishin të dëbuar nga shoqëria dhe konsideroheshin si njerëz me probleme të rënda psikologjike. Tash, as nuk mund të flasësh negativisht për ta pa u demonizuar dhe përshkruar si homofob dhe si “një që nxit urrejtje” apo një fanatik.

Këto janë vetëm shembuj të përvojave të dukurive të njohura në perëndim, ku morali i një çështjeje ndryshoi me kohën, nëpërmjet perceptimeve të njerëzve.

Prandaj, umeti musliman sheh që homologët e tyre perëndimorë nuk kanë bazë të fortë me të cilën do të gjykonin çka është mirë e çka është keq. Në thelb, perëndimorët nuk kanë mjet matës të vlefshëm me anë të të cilit do të mund të përcaktonin të drejtën a të gabuarën; në vend të kësaj, ajo që në një ditë është 10 metra, ditën tjetër është 2 metra, pastaj herën tjetër 1 kilometër, e kështu me radhë. Dhe kjo ndodh vetëm për shkak se i bëjnë tekat dhe dëshirat si referencë për të mirën dhe të keqen, duke e bërë kështu gjykimin e tyre superior ndaj gjykimit të Zotit të tyre, pavarësisht që e mohojnë Atë apo mohojnë të drejtën e Krijuesit për t’u bërë ligje atyre.

4.Të kuptuarit e barazisë

Një tjetër aspekt domethënës i dallimit mes Islamit dhe idealeve perëndimore është koncepti i barazisë. Ka katër pozita lidhur me konceptin e barazisë që përbëjnë kontrastin mes Islamit dhe idealeve perëndimore. Njëra prej tyre e ka zanafillën në Islam, kurse tri tjerat e kanë zanafillën në mendimin perëndimor, çka tregon për një evoluim të palogjikshëm të barazisë në perëndim. Koncepti islamik në këtë çështje mbeti i qëndrueshëm qysh nga kompletimi i fesë së pejgamberëve (dmth Islamit) me vdekjen e Muhamedit.

  1. Gratë as që konsideroheshin si specie e njëjtë me njeriun (burrin).
  2. Gratë janë të pabarabarta me burrat edhe etikisht (në detyrat e tyre kundrejt njëri-tjetrit, kundrejt shoqërisë, etj.), edhe shpirtërisht.
  3. Gratë janë të barabarta edhe etikisht, edhe shpirtërisht.
  4. Gratë janë të barabarta shpirtërisht, por jo dhe etikisht.

Tri të parat kanë qenë karakteristika të koncepteve perëndimore për gruan, kurse e fundit është ekskluzivisht pikëpamje islamike. Siç mund të shihet, tri pikëpamjet e para ose janë tepër barbare, ose i paragjykojnë gratë së tepërmi, ose e zbusin dhe e shkrijnë pikëpamjen e duhur.

Sa i përket konceptit islamik, i cili na paraqitet në pikë 4, barazia mes muslimanëve është shpirtërore. Kjo meqë ana shpirtërore në këtë botë është gjëja më e rëndësishme për muslimanin. Gruaja e vërtetë muslimane nuk çan kokën për atë se përse ato duhet të mbulohen e burrat jo. Të menduarit e tillë as që merret në konsideratë nga shumica e grave muslimane. Njësoj, burrat nuk merren me atë se përse grave u është lejuar të bartin mëndafsh dhe ari, si dhe disa lejime lidhur me argëtimin (në dasma) e burrave jo. Burrat e vërtetë muslimanë nuk e ngritin fare këtë çështje.

Barazia për te e cila thërrasin në perëndim, është barazi që ka të bëjë me praktikat kulturore të jetës së kësaj bote. Gjërat kanë mbërritur deri aty, saqë shumë perëndimorë e quajnë rolin e grave që përmbushin dhe gjithmonë kanë përmbushur atë që nga natyre duan ta përmbushin si kulturë të klasës së dytë ndaj burrave. Me fjalë tjera, perëndimi, sidomos lëvizja feministe e verbuar nga mbrojtja që u bëjnë të drejtave të grave, minimizojnë gjithçka që identifikohet me të qenët grua dhe mbështesin idenë se gratë duhet të mbërrijnë “standardet e burrave” nën vellon e “gratë mund të bëjnë çfarëdo që bëjnë burrat”.

Islami, në anën tjetër, pranon që gratë dhe burrat për nga natyra janë të ndryshëm në psikologji, fiziologji, mentalitet, metodologji të veprimit, dhe një varg faktorësh tjerë. Për këtë arsye, në Islam ka rregulla të caktuara, të cilat erdhën si mëshirë për secilën gjini. Barazia që Islami promovon, është se asnjëri rol, i mashkullit a i femrës qoftë, të mos përbuzet nga gjinia tjetër. Kur Zoti të na gjykojë, do të na gjykojë në përputhje me atë se si kemi kryer rolet që Ai na i ka dhënë, jo sipas gjinisë që kemi. Gjykimi ndaj gruas nuk do të varet aspak nga ajo se sa ka arritur ajo të realizojë nga roli i burrit, dhe anasjelltas. Është një gabim fundamental të gjykosh me parametra të njëjtë për burrat dhe gratë në jetën e kësaj bote, për shkak të realiteteve që kanë të bëjnë me secilën gjini.

Lidhur me këtë, dijetari, teologu, gramatikani, dhe ripërtëritësi i Islamit Muhamed bin Sãlih el-Uthejmin tha:

“Këtu duhet të theksojmë që ka disa njerëz të cilët flasin rreth barazisë në vend të drejtësisë, gjë që është gabim. Ne s’duhet të themi barazi, sepse barazia nënkupton mosdallim mes dy gjërave. Për shkak të kësaj thirrjeje të pavend për barazi, ata nisën të pyesin se cili është dallimi mes mashkullit dhe femrës. Kështu, ata i bënë të njëjtë meshkujt dhe femrat. Pastaj, komunistët thanë: ‘Cili është dallimi mes sunduesit dhe të sunduarve. Askush s’duhet të ketë autoritet mbi dikë tjetër; as prindi mbi fëmijën,’ e kështu me radhë.”

Por, nëse themi drejtësi, që do të thotë t’i japësh secilit të drejtën e tij, ky keqkuptim s’do të vlejë më. Nuk thuhet në Kuran se Allahu urdhëron për barazi, por thuhet:

“Vërtet, Allahu urdhëron për drejtësi”. (en-Nahl, 90)

“… dhe, kur të gjykosh mes njerëzve, gjyko me drejtësi”. (en-Nisa, 58)

Ata që thonë se Islami është fe e barazisë, gënjejnë kundër Islamit. Islami është fe e drejtësisë, çka do të thotë se i trajton si të barabartë ata që janë të barabartë dhe bën dallim mes atyre që janë të ndryshëm.

Askush që e njeh fenë Islame nuk thotë se ajo është fe e barazisë. Ajo që tregon në pavërtetësinë e këtij parimi është fakti që shumica e asaj që përmendet në Kuran mohon barazinë, si ajetet vijues:

“Thuaj: A janë të barabartë ata që dinë me ata që s’dinë?” (ez-Zumer, 9)

“Thuaj: A është i njëjtë i verbri me atë sheh? Apo errësira me dritën?” (er-Ra’d, 16)

“Nuk janë të barabartë ata që harxhuan dhe luftuan para pushtimit (të Mekës) me ata që e bënë këtë më vonë”. (el-Hadid, 10)

“Nuk janë të barabartë ata që ndejtën, përveç të paaftëve, me ata që luftuan në rrugë të Allahut me pasurinë e me jetët e tyre”. (en-Nisa, 95)

Asnjë shkronjë e vetëm në Kuran nuk urdhëron për barazi. Po ashtu, do të gjeni se fjala “drejtësi” është e pranueshme për njerëzit, meqë, nëse ti ndien që je më i mirë në dije sesa një person tjetër, apo në pasuri, apo në devotshmëri, apo në bamirësi, nuk do të të pëlqente të të barazonin me të.

Koncepti i barazisë në perëndim ndryshoi për të mirë në historinë e hershme të tyre, pastaj në historinë moderne pati prapavajtje. Në historinë e hershme të perëndimorëve gratë jo vetëm që qenë zhveshur nga të gjitha të drejtat, por as që konsideroheshin si të denja për të pasur ndonjë të drejtë. Ato s’ishin gjë më shumë sesa një pronë, dhe jo vetëm që nuk kishin të drejtë të trashëgonin, por ato vetë trashëgoheshin. Pastaj pati një përparim drejt një koncepti më islamik në atë se, së paku, ato i bënë disa të drejta dhe nuk trashëgoheshin gjithmonë dhe nuk konsideroheshin si pronë. Kjo, natyrisht, zgjati me shekuj dhe, deri në fillim të shekullit 20, në shumë vende evropiane gratë s’mund të posedonin tokë, kurse Islami që nga dita e pra u dha grave këtë të drejtë dhe shumë më shumë. Pastaj, brenda shekullit të fundit, gratë nisën të ndryshoni mënyrën me të cilën bashkëvepronin me shoqërinë dhe përfundimisht u degraduan në një gjendje ku ndihen më superiore se të gjitha gratë që kanë ekzistuar para tyre. Pasi ndodhi ky ndryshim, nisëm të shihnim statistika të krimeve të tyre, të padëgjuara ndër popujt që ishin para nesh, për shkak të çrregullimeve të gruas dhe kapacitetit që ato kanë për të ndikuar në burrat për të bërë akte barbare e të tmerrshme, që kurrë nuk janë bërë në historinë e njerëzimit. Sidoqoftë, homologët tanë perëndimorë hynë në fazën e tretë të trajtimit të tyre të gruas dhe kaluan kufijtë. Tash, ata po paguajnë çmimin për këtë në mënyrë retroaktive.

Sqarim i mashtrimit

Ajo çfarë rezultoi nga faza e epërme e shoqërive perëndimore përfundoi me disa individë të caktuar që do të shqyrtonin trajtimin e grave në vendet tjera, kryesisht në ato muslimane, dhe do të nisnin të sulmonin Islamin dhe muslimanët për trajtimin e tyre.

Realiteti është se për 1300 vjet gratë perëndimore qenë mbrapa grave muslimane. Nuk kishte vend për askënd në tërë botën që të kritikonte Islamin, ngaqë, sinqerisht, Islami u dha grave më shumë të drejta sesa homologët e tyre perëndimorë. Tash, në shekullin e fundit, umetit po duhet të mbrojë diçka për të cilën asnjëherë s’u është bërë vërejtje dhe për çka konsideroheshin më superior ndaj homologëve perëndimorë, për shkak të nivelit të dijes dhe përsosurisë së ligjit të zbatuar në vendet islamike. Thënë ndryshe, tash na duhet të mbrojmë besimet dhe praktikat tona, për shkak të ngjarjeve që kanë ndodhur jashtë civilizimit tonë, të cilat u vlerësuan si më “superiore” se pikëpamja islamike.

Mashtrimi i përmendur në këtë seksion janë studimet e bëra nga orientalistët që u bënë në vendet islame. Shembuj të këtyre studimeve janë gjymtimi i organeve gjenitale të grave. Shumë nga këto akte në vetvete janë joislamike dhe nuk kanë bazë në burimet ligjore islamike. Por, me qëllim që të demonizohet Islami dhe muslimanët, krimet e tilla vlerësohen të jenë islamike nga homologët tanë perëndimorë, pavarësisht vërejtjeve të shumta nga muslimanët për praktikat e tilla të pabaza.

5.Të kuptuarit e dashurisë dhe urrejtjes mes perëndimit dhe Islamit

Të kuptuarit e koncepteve të dashurisë dhe urrejtjes, po ashtu, është i ndryshëm. Në modelin perëndimor gjëja e vetme që propagandohet është “dashuria është e mirë” dhe “urrejtja është e keqe”, ndaj dhe ne duhet të mësohemi ta duam njëri-tjetrin dhe është e gabuar të urrehemi. Mirëpo, hipokrizia e qartë e modelit të tyre të sjelljes hidhet poshtë njëherë pasi që mendja e tyre t’i ketë bindur që dikush vërtet meriton të urrehet. Shkurt, personi i rëndomtë e dënon krejtësisht urrejtjen, pastaj e uzurpon këtë ndjenjë pasi të bindet se ajo është e pranueshme.

Një tjetër faktor që duhet theksuar është se urrejtja nga homologët perëndimorë duhet të merret në konsideratë vetëm në rast krimi, siç është vrasja. Në Islam, dashuria dhe urrejtja janë krejtësisht të ndërlidhura me Zotin. Muslimanët duan atë që do Zoti dhe e urrejnë atë që urren Zoti. Ata e bazojnë besnikërinë dhe armiqësinë e tyre vetëm në këtë faktor. Kjo është arsyeja përse për muslimanët dashuria dhe urrejtja nuk janë të izoluara vetëm në aktivitet kriminal, por ndërlidhet edhe me aktivitetin fetar kriminal, si:

  1. Mosbesimi (kufri)
  2. Shpikjet në fe (bidatet)
  3. Gjynahet e mëdha dhe veprimet e paligjshme
  4. Ndjekja e dëshirave/tekave personale

Burimi: al-mustaqeempublication


Fundonta:

1. Shënuar nga Ebu Daud dhe ed-Darekutni me zinxhir hasan ose sahi

2 Doktrina se kënaqësia apo lumturia është e vetmja e mirë në jetë. (MW) 3 Doktrinë që zakonisht refuzon të mbinatyrshëm dhe thekson vlerën individuale dhe kapacitetin për vetëzhvillim nëpërmjet arsyes. (MW)

 

 

 

Advertisements